॥ श्री तुळजाभवानी प्रसन्न ॥
छबिना, काठी व पालखी
आश्विन शुद्ध पौर्णिमेला सोलापूर ते तुळजापूर सुमारे ४५ किमी पायी वारी
आख्यायिका
तुळजाभवानी मातेशी पारंपरिक नाते
समाजाच्या पूर्वजांनी जपलेल्या मौखिक परंपरेनुसार, महिषासुराचा वध केल्यानंतर थकलेल्या भवानी मातेने सोलापुरातील एका तेली कुटुंबाच्या घरी विश्रांती घेतली, असे मानले जाते. याच नात्यातून छबिन्याच्या मानाची परंपरा जोडली गेली.
टीप: वरील कथा समाजाची पारंपरिक कथा म्हणून मांडली आहे.
पवित्र काठी — शक्तीचे प्रतीक
- उंची
- सुमारे २८–३० फूट
- वजन
- सुमारे १०० किलो
- व्यास
- सुमारे ४ इंच
- साहित्य
- लवचिक बांबू
बांबूत तेल भरून लाकडी खुंट्यांनी बंद केले जाते; बांबूला लालसर रंग आल्यावर काठी वापरासाठी तयार मानली जाते. वर चांदीचा कलश, ३२ सुपाऱ्या, ध्वज, चांदीच्या हारड्या, पितळी गुढी, हार-गजरे व बाशिंग अशी सजावट असते.
काठीधारक
वारीच्या सुमारे एक महिना आधी तयारी सुरू होते. काठी कमरेभोवतीच्या पटक्याच्या मध्यभागी ठेवून तोल सांभाळत चालवली जाते. काठीधारक बाराबंदी, धोतर, फेटा व पटका असा पारंपरिक पोशाख परिधान करतात.
🚩 भक्तराज उदे बोला, उदे उदे!
🚩 बोल तुळजाभवानी की जय!
🚩 महिषासुरमर्दिनी की जय!
🚩 आई राजा उदे उदे!
🚩 सदानंदीचा उदे उदे!
एका दृष्टिक्षेपात
वार्षिक परंपरेचे टप्पे
- 1श्री अंबाबाई देवी पूजा
- 2काठीची तयारी व सराव
- 3सोलापुरातील पारंपरिक विधी — शमी प्रदक्षिणा व आपट्याची पाने
- 4सोलापूरहून काठी व पालखीचे प्रयाण
- 5मार्गावर भाविकांकडून स्वागत व पूजा
- 6सिंदफळ येथे मुक्काम
- 7जुन्या घाटमार्गाने तुळजापूरकडे
- 8तुळजापूर येथे आगमन व छबिना सोहळा
- 9काठीधारकांचा सन्मान
- 10तिसऱ्या दिवशी कल्लोळ स्नान
- 11सोलापूरकडे परतीचा प्रवास
- 12भंडारा व प्रसाद वाटप